Tin tức sự kiện
Tin tức sự kiện
Liên kết website
Quảng cáo
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

VẬT LÝ THẬT LÀ LÝ THÚ

Một số mẹo nhỏ khiến bạn học môn Vật lý dễ dàng hơn 

 

          “Làm thế nào để học tốt – học giỏi môn Vật lý?” – Câu hỏi được nhiều bạn học sinh đặt ra khi ngồi trên ghế nhà trường phổ thông thậm chí ngay cả khi đã trở thành sinh viên Đại học. Thực tế từ kết quả của kì thi tốt nghiệp THPT cho thấy môn Vật lý thực sự khá “khoai sọ”, trong khi các môn khác thí sinh “chinh phục” được điểm 10 khá nhiều, từ gần trăm đến nghìn rồi vài chục nghìn con điểm 10 thì môn Lý chỉ đếm đến “teen” thôi mà lại còn “teen” trẻ chứ chưa được tiệm cận “ty” ( 2020 – 10; 2021 – 14). Tuy nhiên điểm có số bài thi môn Lý đạt nhiều nhất là 7,5; điểm trung bình của các bài thi môn Lý là 6,56; bài thi môn Lý có điểm dưới trung bình chiếm 13,6% (chỉ nhiều hơn so với GDCD) - xét trên phạm vi cả nước.

Giờ ngoại khóa Vật lý
Giờ ngoại khóa môn Vật lý 

 

          Tỉnh Bình Dương có điểm trung bình thi tốt nghiệp THPT cao nhất nước vì thế chất lượng học tập môn Vật lý cũng đã được nâng cao và chú trọng đáng kể. Những con số biết nói này chứng tỏ Vật lý không “khó” tí nào, chẳng qua bạn chưa tìm được phương pháp học hiệu quả. Đôi điều “tâm sự mỏng” dưới đây mong giúp các bạn HS có thể trả lời được câu hỏi của đề bài “LÀM THẾ NÀO ĐỂ HỌC TỐT – HỌC GIỎI MÔN VẬT LÝ?”

          Để học tốt môn Vật lý, các bạn học sinh cần nắm vững hai nguyên tắc sau đây:

  • NGUYÊN TẮC THỨ NHẤT: VỮNG LÍ THUYẾT

           Lí thuyết của môn Vật lý về cơ bản là các khái niệm, công thức, tính chất của các đại lượng, quá trình, hiện tượng Vật lý. “Vững lí thuyết” ở đây không chỉ dừng lại là “học thuộc”, có thể phát biểu – đọc lên thành lời mà còn cần trả lời được câu hỏi “Tại sao?” và điều quan trọng nữa ghi nhớ được thật lâu. Vậy học như thế nào để “vững lí thuyết”?

 

Giờ ngoại khóa môn Vật Lý
Ngoại khóa Vật lý ở Trường THPT Dĩ An

 

          Thứ nhất, cần nắm vững những kiến thức trong sách giáo khoa: Với chương trình hiện hành thì lí thuyết cần học có trong sách giáo khoa. Sách giáo khoa cung cấp cho bạn kiến thức cơ bản, nếu bạn nắm được các kiến thức trong sách, bạn chắc chắn không bị liệt – bạn được khoảng 2,5 – 3,5 điểm trong đề thi tốt nghiệp THPT đấy. Ở đây bạn không nhất thiết phải thuộc từng câu, từng chữ hay học thuộc tất cả những gì có in trong SGK, hãy chọn lọc các kiến thức cơ bản (đó là các phần in đậm, in nghiêng, in màu, chú ý hay đóng khung ở trong sách) và cách xây dựng, thiết lập một số phương trình, công thức. Ngoài SGK cũng có thể tham khảo một số tài liệu khác, tuy nhiên phải lựa chọn của các tác giả và NXB uy tín. Một bộ sách dành cho các bạn khá giỏi có thể tham khảo “Giải toán Vật lý” tác giả Bùi Quang Hân hay tạp chí “Vật lý tuổi trẻ”, các đầu sách này chúng ta có thể tìm đọc tại Thư viện nhà trường nhé!

          Thứ hai, chúng ta cần hiểu tường tận nội dung kiến thức: Khi bạn hiểu kiến thức thì bạn sẽ trả lời được câu hỏi “Vì sao”, “Học như thế nào được gọi là hiểu?”. Có rất nhiều cấp độ để nói bạn hiểu bài, đơn giản như bạn tự phát biểu lại kiến thức đã được học bằng ngôn từ của mình cũng gọi là “hiểu bài”. Hãy “cầm” nó lên và trả lời cho các câu hỏi 5W1H, hãy tìm hiểu mọi mối quan hệ, hãy “ngắm nhìn” ở mọi vị trí, hãy “đặt” nó trong mọi bối cảnh, so sánh nó với những cái tương tự, cùng chủng loại.

          Ví dụ khi học về “Sự rơi tự do” – 1/What – là gì: là chuyển động rơi; 2/ When – khi nào: chỉ chịu tác dụng của trọng lực; 3/ Where - ở đâu: trong chân không hoặc trong không khí nếu bỏ qua sức cản của không khí; 4/ Why – tại sao: Trong không khí, các vật rơi nhanh chậm là do sức cản không khí khác nhau. Nếu loại bỏ sức cản không khí (môi trường chân không) các vật nặng nhẹ khác nhau đều rơi như nhau ; 5/ Who - ai: Galile với thí nghiệm ở tháp nghiêng Pisa đã đặt được giả thuyết “Nếu bỏ qua sức cản không khí thì các vật nặng nhẹ khác nhau đều rơi như nhau”, sau này là Newton bằng ống Newton đã chứng minh được giả thuyết của Galile và đưa ra định nghĩa rơi tự do; 6/ How – như thế nào: Chuyển động rơi tự do là chuyển động thẳng nhanh dần đều theo phương thẳng đứng, có gia tốc bằng g, vận tốc ban đầu bằng 0...So sánh với chuyển động thẳng biến đổi đều đã học để suy ra công thức tính vận tốc, quãng đường rơi tự do, … Hay khi học về một đại lượng vật lí, hãy tìm hiểu đầy đủ các phương diện như kí hiệu, đơn vị, công thức tính, mối quan hệ với các đại lượng khác, ý nghĩa vật lí…

          Hãy thường xuyên đặt câu hỏi cho các kiến thức được biết và tìm câu trả lời cho câu hỏi đó. Bạn cần phải biết tận dụng các mối quan hệ với thầy cô, bạn bè và cả “chị Google” nữa nhé. Đối với các kiến thức mới, hãy viết các câu hỏi về các mặt bạn chưa biết để tìm câu trả lời khi nghe giảng và trao đổi với giáo viên trên lớp. Đây cũng là cách để bạn ghi nhớ nhanh.

          Vật lý học là môn học thực nghiệm, hãy tự thực hiện các thí nghiệm đơn giản để “mắt thấy, tai nghe, tay làm”, như vậy vừa hiểu sâu vừa ghi nhớ được kiến thức.

          Khi đã hiểu tường tận, sẽ tránh được việc lựa chọn phương án trả lời cho câu hỏi trắc nghiệm khách quan theo kiểu “do đọc thấy có cảm giác đúng”. Các bạn nhớ tìm hiểu tường tận tránh tìm hiểu nửa vời, chỉ tìm hiểu tính chất của mặt trái mà “quy nạp” cho mặt phải và “tổng hợp” thành cái chung cho hai mặt, đây là cái sai “tai hại” nhất.

Ảnh 3

 

          Thứ ba, tăng tốc độ ghi nhớ:

          Ghi nhớ nhanh và lâu kiến thức là “ước ao” của bao bạn học sinh. Để ghi nhớ kiến thức Vật lý một cách nhanh chóng bạn hãy sử dụng 3 công cụ sau: keyword – color – mindmap. Chẳng hạn, khi học một khái niệm vật lý bạn hãy tìm kiếm các “keyword”, cố gắng giới hạn không quá 3 “keyword” trong một khái niệm, dùng màu sắc cho các “keyword” đó, tìm một cách phát biểu khác cho khái niệm đó. Với các công thức vật lý bạn cần giải thích rõ các đại lượng trong công thức và đơn vị đi kèm của chúng, vẽ sơ đồ để thể hiện mối quan hệ giữa các đại lượng. Hãy biến cuốn vở ghi của bạn thành những “bức tranh” với các màu sắc sinh động nhé.

          Vật lí học là một bộ môn tìm hiểu thế giới tự nhiên, vì vậy khi học về các hiện tượng Vật lí bạn hãy gắn nó vào thực tế. Hãy lựa chọn những hiện tượng quen thuộc với bạn và gắn các thuộc tính của nó với các tính chất của Vật lí mà bạn được học.

          Hãy thường xuyên nói với người khác về kiến thức mình đã biết: tích cực phát biểu trước lớp, giúp đỡ giảng giải cho bạn. Khoa học đã chứng minh rằng chúng ta chỉ nhớ được 20% những gì đã nghe nhưng lại nhớ được 95% những gì đã nói với người khác.

  • NGUYÊN TẮC THỨ HAI: THUẦN THỤC BÀI TẬP

          Nắm vững được lí thuyết bạn đã chiếm được 45 -55% số điểm của bài, phần còn lại bạn cần chinh phục là các bài toán Vật lí. Và đây chính là “trở ngại” với nhiều bạn học sinh.

Ảnh 4

 

          Thứ nhất, bạn học kiến thức đến đâu thì cần áp dụng vào việc làm bài tập ngay lúc đó: Cách làm này vừa giúp ôn luyện lý thuyết vừa giúp tiết kiệm thời gian để giải bài tập vì kiến thức có sẵn vừa học không cần phải tra cứu nhiều cũng như phải tốn công tìm kiếm lựa chọn giữa hằng hà công thức hay phương trình Vật lý. Đồng thời việc phân loại các dạng bài tập liên quan sẽ dẽ hơn do số lượng ít. Nếu ngày hôm nay bạn vừa học xong chuyển động tròn đều thì buổi tối sẽ là thời gian bạn dành làm các bài tập của nó, có thể bạn không thể hoàn thành hết được tất cả các loại bài tập nhưng cái cơ bản chắc chắn phải hoàn thành và thời gian rảnh tiếp theo sẽ hoàn thành phần khó hơn.

          Thứ hai, hãy tập làm quen với các dạng bài tập từ dễ đến khó, từ cơ bản đến phức tạp - đây là nguyên tắc quan trọng để rèn luyện: Lựa chọn các bài tập dễ (cơ bản) không chỉ tạo tâm lí thoải mái, giúp bạn kiên trì hơn mà còn là cái “móng” vững chắc. Khi đã thuần thục các bài tập cơ bản, bạn nâng dần lên từng cấp độ, tránh sa đà tìm kiếm các bài quá khó để thử sức mà làm các bài tập cơ bản vội vàng, hấp tấp hay bỏ qua. Ở trong các đề thi số lượng câu khó rất ít (4 câu trong đề tốt nghiệp THPT), để giải các câu này cần nhiều thời gian. Nếu bạn thực sự chưa giải tốt các câu cơ bản thì hãy luyện tập thường xuyên trước khi nâng “level” nhé.

          Khi đã “đi” vững vàng thì hãy chuyển sang giai đoạn “chạy”. Tham gia các diễn đàn học tập, tìm kiếm trên sách, báo, mạng internet… các bài tập hay, khó, mới lạ để thường xuyên thử sức mình. Một mẹo nhỏ khi giải các bài toán khó (phức tạp) là thực ra chúng đều bắt nguồn từ bài toán dễ (cơ bản) nhưng “chìa khóa” bị giấu đi sau nhiều lớp cửa, hãy mở lần lượt từng cánh cửa để lấy được “chìa khóa” cất giấu.

          Thứ ba, hãy áp dụng các bài học vào thực tiễn: Các bài toán Vật lý hầu hết đều là các bài toán xuất phát từ thực tế. Vì vậy hãy gắn các bài tập Vật lý vào các tình huống cụ thể để bạn có thể thấy rõ quá trình xảy ra.

          Ví dụ xe chuyển động trên mặt phẳng nghiêng thì giống như đang đi trên dốc (lên cầu). Tuy nhiên thực tế thì khá phức tạp nên nếu bạn xét hết các yếu tố chi phối tới thì điều nhận được chỉ là một “ma trận”, hãy đơn giản hóa bài toán, loại trừ các yếu tố không cần thiết. Ví dụ trong thực tế khi xe chuyển động trên đường thì có ma sát nhưng đề bài không đề cập đến hoặc không cho hệ số ma sát thì bạn nên loại bỏ lực bỏ ma sát đi. Bạn cũng có thể dùng hình vẽ để minh họa cho các giai đoạn, quá trình diễn ra mà đề bài đề cập đến.

          Thứ tư, hãy tập thói quen “rèn luyện” cho bản thân với phương châm:

          “Trăm hay không bằng tay quen”, hãy luyện tập thường xuyên, giải thật nhiều bài tập để thành thạo các kĩ năng giải. Giải một bài toán Vật lý không chỉ nên dừng ở việc tìm ra đáp số mà cần “nâng cấp” nó lên như ta đặt nó trong các tình huống, ngữ cảnh khác nhau, “xoay vần” nó ở các khía cạnh khác nhau, thay thế đại lượng đã cho bằng đại lượng khác; thay thế yêu cầu đã hỏi bằng yêu cầu khác…Đồng thời hãy hệ thống các loại bài tập bằng cách phân loại và chia dạng: cùng kiến thức vận dụng hay cùng yêu cầu.. và rút ra cách giải cho từng loại, ghi chú lại những sai lầm hay mắc phải của bản thân ở mỗi dạng bài tập.

          Học Vật lý không chỉ để vượt qua các kỳ thi mà còn để tìm hiểu cuộc sống muôn màu xung quanh ta. Với hai nguyên tắc trên và thêm chút tình yêu dành cho môn Vật lý, chắc chắn các bạn học sinh sẽ thấy “VẬT LÝ THẬT LÝ THÚ”.

- Lưu Thị Uyên - 


Tổng số điểm của bài viết là: 31 trong 7 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Thông báo
Thời tiết
Thời tiết Hà Nội